Zure drank

Door de goede mondverzorging krijgt de gevreesde cariës (tandbederf) steeds minder kans ons gebit aan te tasten. Gaatjes ontstaan door suikers en koolhydraten uit de voeding die door bacteriën in de mond worden omgezet in melkzuur. Dit melkzuur lost de glazuurl aag van de tanden op. Dit wordt ook wel ‘zuurstoot’ genoemd. Gelukkig biedt het speeksel in de mond een natuurlijke bescherming tegen zo’n zuurstoot. Ongeveer dertig minuten nadat de zuurvorming in de mond is begonnen, is het door het speeksel weer geneutraliseerd. Het glazuur herstelt ­ mineraliseert ­ daarna vanzelf, wat zo’n drie uur duurt. Het glazuur moet daarvoor dus wel de tijd krijgen.

Als er vaak voedsel of drank met suiker en koolhydraten wordt genuttigd, volgen de zuurstoten elkaar in zo’n rap tempo op dat het glazuur geen kans krijgt zich te herstellen. Daardoor ontstaat een gaatje, dat zich kan uitbreiden naar het zachtere tandbeen onder de glazuurlaag. Om het glazuur de kans te geven zich te herstellen, wordt geadviseerd te streven naar niet meer dan zeven eet-en drinkmomenten per dag: drie hoofdmaaltijden en vier tussendoortjes. Het gaat er dus niet zozeer om hoeveel maar hoe vaak je iets eet. Het blijft daarnaast belangrijk om minimaal twee keer per dag de tanden te poetsen.

Als we ons hieraan houden, hoeven we dus niet zo vaak meer naar de tandarts, zou je zeggen. Helaas is dat niet waar. Steeds meer mensen krijgen namelijk te maken met tanderosie. Dit is een vorm van gebitsslijtage waarbij, net als bij cariës, het tandglazuur wordt opgelost. In het geval van tanderosie zijn de boosdoeners echter zuren die van nature in eten en drinken zitten. Vruchtensappen, sport- en mix-drankjes, frisdranken, wijn en zuur fruit (zoals citrusvruchten en bessen) zijn berucht om de aanwezige zuren. Ook frequent zuigen op vitamine-C-tabletten kan tandglazuur aantasten. De meeste bevatten namelijk citroenzuur.

Net als bij het voorkomen van cariës gaat het ook bij tanderosie niet zozeer om wát er wordt genuttigd, maar om hoe váák dat gebeurt. Als er niets aan erosie wordt gedaan, kunnen tanden en kiezen letterlijk dunner en/of kleiner slijten. Zoals gezegd beschermt speeksel het gebit op een natuurlijke manie r tegenzuren. Naast de neutraliserende werking zorgt het voor een soort beschermlaag op de tanden, ook wel ‘pellicle’ genaamd. Die beschermlaag wordt echter gedeeltelijk verwijderd tijdens het tandenpoetsen. Hoe harder er wordt gepoetst, hoe meer pellicle er wordt verwijderd. Juist op die plekken vindt het proces van erosie plaats. Het zuur kan direct op de glazuurlaag inwerken en deze oplossen. Zuur heeft ook nog de vervelende eigenschap dat het het tandoppervlak ruw maakt. Als tanden vlak na het nuttigen van zure voedingsproducten te hard worden gepoetst, slijt dat geruwde tandoppervlak extra snel.

Uiteraard is niet poetsen om tanderosie te voorkomen geen optie, aangezien we dan weer vaker met gaatjes in de tandartsstoel belanden. Daarom is het belangrijk om zorgvuldig, dus gelijkmatig en niet te hard, te poetsen. Geadviseerd wordt om daarbij een zachtere tandenborstel (medium of soft) te gebruiken. Het maakt niet uit of er met een gewone of met een elektrische tandenborstel wordt gepoetst. Ook bij het voorkomen van tanderosie wordt aangeraden om niet vaker dan zeven keer per dag iets te eten of te drinken. Daarnaast is het goed om bewust om te gaan met voedingsproducten die een lage zuurgraad (pH-waarde) hebben.

Algemeen wordt gesteld dat tandglazuur kan gaan eroderen als de pH-waarde in de mondholte lager is dan 4. Verder spelen bij het erosieproces verschillende factoren een rol: hoe vaak wordt het zuur genuttigd? Hoe lang blijft het in de mond? Hoe sterk is het gebit van de betreffende persoon? Zijn er beschermende stoffen, die bijvoorbeeld in melkproducten zitten, aanwezig? Om tanderosie tegen te gaan, is het van belang het gebruik van levensmiddelen met een pH waarde onder de 3,5 te verminderen. Alternatieven zijn thee, koffie, zuivel en uiteraard water. Vaak worden light-frisdranken gezien als een goede vervanging voor gewone frisdranken om tanderosie te voorkomen.Toch zijn de light-versies net zo zuur als de normale varianten. Er zijn wel speciale vrucht enlimonades verkrijgbaar waarin het fruitzuur is verlaagd en die sneller door het speeksel worden geneutraliseerd.

Tanderosie kan ook worden voorkomen door niet op zure levensmiddelen te zuigen en zure drankjes zo kort mogelijk in de mond te houden. Er wordt beweerd dat het beter is zure drankjes met een rietje te drinken, doordat de vloeistof dan (meestal) meteen wordt doorgeslikt. Maar het is nooit wetenschappelijk aangetoond of dit ook echt helpt tanderosie te voorkomen. Wel kun je het zuur in de mond neutraliseren door na het eten of drinken met water of melk te spoelen, of door even op kauwgum met xylitol te kauwen.

Na het drinken of eten van zure voedingsproducten is het verstandig niet meteen de tanden te poetsen. Wacht daar minstens een uur mee, zodat het zuur is geneutraliseerd en het tandoppervlak minder ruw is geworden. Nuttig ook geen zure voedingsproducten vlak voordat je gaat slapen. ’s Nachts wordt er minder speeksel aangem aakt, waardoor eventuele zuren in de mond vrij spel hebben. ! Daarnaast is het belangrijk het gebit regelmatig te laten controleren door de tandarts.

Drank / pH-waarde
water 7.0
thee 7.1
vruchtenthee <6
kruidenthee <6
melk, halfvol 6.8
karnemelk 4.4
bier, pils 4.3
yoghurt(drank) 3.8
sportdrank 3.4
wijn 3.4
kindercola 3.3
sinas 3.3
sinaasappelsap 3.2
up-dranken 3.2
limonadesiroop 3.0
cassis 3.0
cola light 2.9
appelsap 2.8
cola 2.7
ter vergelijking: maagsap 2.0

bron: voedingscentrum

www.tandvriendelijk.nl - Bron: Achmea Health